Radzieckie dziewczyny oddały nam wolność (5)

Bohaterki

Tatiana Makarowa (Татьяна Петрoвна Макaрова). Tatiana urodziła się w Moskwie 25. września 1920 r., w rodzinie prostego pracownika. Ojciec Makarowej był inwalidą z okresu pierwszej wojny światowej i pracował jako listonosz. Często chorował, a potem jej matka zajęła się doręczaniem poczty. Tatiana była bardzo żywa i aktywna, za co rówieśnicy ją kochali. Najpierw ukończyła siedmioletnią szkołę średnią nr 12, a następnie w 1939 r. szkołę techniczną o profilu przemysłu spożywczego.

Od dziecka fascynowało ją latanie. Uwielbiała skakać ze spadochronem, bardzo ją pociągało niebo i naprawdę chciała latać. Jej ojciec nie rozumiał takich nie-żeńskich przywiązań swojej córki. Jednak w wieku 19 lat silna i odważna dziewczyna nabyła dla siebie nowy zawód, została pilotem lotnictwa cywilnego, podjęła praktyki pedagogiczne i uczyła młodych kadetów. Tatiana poszła na wojnę bez wahania. Po wybuchu wojny, jesienią 1941 roku dołączyła do szeregów armii sowieckiej. W 1942 r. ta odważna dziewczyna kontynuowała naukę na szkolnych kursach lotniczych w mieście Engels. Wojna wybuchła, a Tatiana stała się uczestnikiem bitew o Półwysep Krymski, Północny Kaukaz, Białoruś i Polskę. Gdy Armia Czerwona wycofała się na podnóże Kaukazu, śmierć przyjaciół nie złamała morale pilotek, ale tylko je zjednoczyła. W wiosce Assiniewka otrzymała rozkaz, by bronić czeczeńskiego Groznego. Kiedy samolot Tatiany został ostrzelany huraganem pocisków przeciwlotniczych i nie mógł uciec przed oślepiającymi reflektorami Niemców, z ratunkiem ruszyła dowódca kobiecej eskadry – Amosowa.  Zrzuciła ona lekką bombę, co rozproszyło faszystów na minutę, a wszystkie załogi zostały bezpiecznie wyprowadzone spod ostrzału.

Kobiety doświadczyły śmiertelnych chwil kilka razy w każdej bitwie. We wrześniu 1942 r. K. A. Wierszynin, generał 4. Armii Powietrznej, przyznał Makarowej Order Czerwonego Sztandaru. W roku 1943 szlak bojowy Tatiany obejmuje wyzwolenie Stawropolu, Noworosyjsk, Teodozję, Tamań (skąd pułkowi nadano honorowe imię – Tamański). Makarowa nie oszczędzała się i każdego wieczoru wykonywała 8-9 lotów. W 1944 r. otrzymała II Order Czerwonego Sztandaru, następnie Order Wojny Ojczyźnianej.

Pułk został przeniesiony na Białoruś. Lasy równinne i bagienne nie miały prawie żadnych punktów orientacyjnych. To był naprawdę wyczyn, by dokonać ataku i bezpiecznie wrócić. Tatiana była już dowódcą lotów, miała pod sobą kursantów i studentów a mimo to w nocy wciąż latała bojowo. W jednym z lotów nad Polskę, w okolicach Ostrołęki 25. sierpnia 1944 Tatiana i jej nawigatorka Wiera Wielik zostały zaatakowane huraganowym ogniem i trafione. Samolot Makarowej zapalił się, pilotki nie brały spadochronów kosztem ładunku bomb i zginęły bez szans na ratunek. Jej ciało spoczywa w zbiorowej mogile w Ostrołęce. Pośmiertnie otrzymała tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. W Moskwie znajduje się muzeum Tatiany Makarowej pod adresem: VI Radialnaja, budynek 10.

Irina Siebrowa (Ирина Фёдоровна Себрова). Urodzona 25. grudnia 1914 r.  w Nowomoskowskiej Tietiakowce w biednej rodzinie robotniczej. Siebrowa przeniosła się do Moskwy i ukończyła studia młynarskie na Uniwersytecie Moskiewskim, po czym pracowała w fabryce. Irina była jedną z pierwszych osób, które skontaktowały się z bohaterką ZSRR, Mariną Raskową z prośbą o zapisanie jej do powstającego pułku kobiet. A dziewczyna miała argumenty – już wtedy, w październiku 1941 r. była doświadczonym pilotem: ukończyła moskiewski aeroklub, pracowała jako instruktor i wypromowała do latania kilka grup kadetów. W Armii Czerwonej w październiku 1941 r. ukończyła studia z dziedziny lotnictwa wojskowego i została przydzielona do 588. Pułku Nocnych Bombowców, znanego również jako Nocne Wiedźmy. Chrzest ogniowy pilotki rozpoczął się w maju roku 1942 walkami w regionie Donbassu.  Na lekkim bombowcu Po-2, niezależnie od pogody, wykonywała kilka lotów w ciagu nocy. Dzięki takiej intensywności zdobyła cenne bojowe doświadczenie. Nad Donbassem, Noworosyjskiem i Eltigenem na Białorusi, w Polsce i Niemczech, Siebrowa walczyła przeciwko faszyzmowi. W 1943 r.  wstąpiła do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Podczas służby dostała stopień starszego porucznika, awansowała od funkcji zwykłego pilota do dowódcy eskadry. Trzykrotnie otrzymała Order Czerwonego Sztandaru, Order Czerwonej Gwiazdy i wiele medali, w tym „Za obronę Kaukazu”. 23. lutego 1945 r., na mocy dekretu Prezydium KC KPZR, Irina została nagrodzona orderem Bohatera Związku Radzieckiego ze Złotą Gwiazdą i Medalem Lenina. Przestała latać w 1948 r., dołączając jako pracownik techniczny do Moskiewskiego Instytutu Lotnictwa. Zmarła w 2000 roku i jest pochowana na Cmentarzu Rakitińskim. Siebrowa brała udział w 1008 lotach bojowych!

Jewdokija Dawidowna Bierszańskaja z d. Karabut (Евдокия Давыдовна Бершанская (Карабут, Бочарова). Urodziła się 6. lutego 1913 r. Ukończyła szkołę lotniczą pilotów w 1932 r. Dusia Karabut studiowała w latach 1924–1929 w szkole o nazwie Błagodarnieńskaja 2. stopnia. Jej absolwenci mieli prawo pracować jako nauczyciele szkół podstawowych. Dusia wybrał inną drogę: wiedziała, że ciągnie ją do  lotnictwa!

W lutym 1942 r. major E. D. Bierszańskaja została mianowana dowódcą 588. pułku lekkich nocnych bombowców. Od 27. maja 1942 r. do końca II wojny światowej przeszła jego szlak frontowy. Acz jako dowódca wykonała tylko 28 lotów, cieszyła się autorytetem i uznaniem spośród swoich pilotek. Zawierzały jej życie a od jej intuicji zależało powodzenie kolejnych akcji bojowych. Za zręczne przywództwo i doskonałą pracę bojową Pułku Gwardii, już pułkownik E. D. Bierszańskaja otrzymała medal Czerwonego Sztandaru (dwukrotnie) II stopnia, Aleksandra Newskiego I stopnia i medal Suworowa III stopnia.

Po wojnie pracowała w Komitecie Kobiet Radzieckich oraz w Komitecie Weteranów Wojennych. Honorowa obywatelka miasta Krasnodar. Zmarła 16 września 1982 r. Została pochowana w Moskwie na Cmentarzu Nowodziewiczym.

Pamięć

Historia o rosyjskich dziewczynach-pilotkach nie jest jakoś szczególnie „pompowana” przez historyków, przez co wielu nawet tych, którzy interesują się historią, fakt zupełnie żeńskiego pułku lotniczek może przeoczyć a szkoda, bowiem kobiety te nie oddały życia i zdrowia za jakąś partię, a jak każda kobieta by bronić swojego gniazda, swojej macierzy!

W 2005 r. opublikowano opowiadanie pod tytułem Żony polne, autorstwa Olgi i Olega Griegów. Autorzy, wbrew opinii publicznej, postanowili przedstawić kobiety pilotki jako zideologizowane komunistki, nie utrzymujące higieny osobiste a do tego spełniające frontową funkcję… prostytutek! Wspomniani „twórcy” próbowali oczerniać pamięć bohaterskich kobiet oświadczeniami o ich seksualnej rozwiązłości i innych wadach. Dla Rosjan taka zniewaga jest niedopuszczalna, bowiem nie ma w zapisach historycznych faktu ciąż, czy chorób wenerycznych u wspomnianych kobiet-pilotek. Nie zaprzeczymy, że na podstawie prawdziwego losu Nadii Popowej i Siemiona Charłamowa historia miłosna została opisana w filmie Tylko starcy idą na wojnę, ale ludzie o stabilnych wartościach moralnych doskonale rozumieją różnice między rozwiązłością seksualną a wysokimi uczuciami.

Swietłana Aleksiejewicz popełniła dzieło, nawiązujące do zachowania w pamięci heroizmu i oddania rosyjskich kobiet. Tytuł książki brzmi Nocne Wiedźmy na wojnie z lotnikami Hitlera. Autorka pokazuje, że choć „wojna nie ma w sobie nic z kobiety”, każda opowieść o wojnie bez uwzględnienia kobiecych głosów pozostaje niepełna. Dziesiątki wywiadów z weterankami i ogromna dociekliwość autorki sprawiły, iż mamy przed sobą fascynującą opowieść o kobietach, brawurowo walczących podczas II wojny światowej. Fantastyczna książka o niezwykłym poświęceniu dziewczyn, którą czyta się jak najlepszą powieść sensacyjną.

W roku 2013, by upamiętnić śmierć pilotki Nadieżdy Popowej powstaje animacja The Night Witch na zlecenie i we współpracy z The New York Magazine, w reżyserii Alison Klayman.

Pierwszy film o 46. żeńskim pułku nocnych bombowców nosi tytuł 1100 nocy – a został nakręcony przez Siemiona Aronowicza jeszcze w ZSRR, w 1961 roku. Po 20 latach ukazał się kolejny film – Night Witches in the Sky, w reżyserii Jewgienii Żigulenko.

Scenarzysta Garth Ennis poświęcił bohaterskim pilotkom aż dwie serie komiksowe: Opowieści wojenne oraz Opowieści frontowe. Komiks Gartha Ennisa i rysownika Russa Brauna nie jest literaturą faktu. Na podstawie autentycznych wydarzeń autorzy stworzyli fikcyjną historię, wiernie jednak oddającą realia Frontu Wschodniego. Opowieść przedstawiana jest równolegle z dwóch perspektyw – młodego niemieckiego żołnierza, nie potrafiącego pogodzić się z wojennym okrucieństwem oraz radzieckiej pilotki Anny Charkowej. Album w Polsce wydała Planeta Komiksu.

Niewielu odwiedzających Świnoujście wie o istnieniu takiego miejsca. 12 kilometrów od centrum miasta, już poza granicą Polski, w niemieckim Heringsdorf możemy obejrzeć szereg maszyn, używanych przez pilotów II wojny światowej. Jest tam  również Polikarpow Po-2, maszyna z niezwykłą historią, słynny Kukuruźnik,  dwupłatowiec, stworzony jako maszyna treningowa i rolnicza. Z braku innych samolotów, Armia Sowiecka wykorzystywała go jako samolot bombowy, a nawet szturmowy. Polikarpowami latały Nocne Wiedźmy, czyli kobiety z 588. Pułku Bombowców Nocnych.

Muzyczny mainstream rzadko eksploruje tematy historyczne. Wyjątkowym przykładem jest szwedzki zespół, grający ciężką odmianę power metaluSabaton! Po kursie historii Szwecji na LP Carolus Rex, Joakim Bröden opowiedział słuchaczom o bohaterach wojen i bitew XX-wiecznych. Album Heroes to siódme wydawnictwo kapeli, opublikowane 16. maja 2014. Oczywiście nie zabrakło i polskiego wątku na płycie. Piosenka Inmate 4859 opowiada o rotmistrzu Witoldzie Pileckim. Otwierający płytę Night Witches opowiada o 588. Pułku Nocnych Bombowców Sił Powietrznych ZSRR. Historia o tych pilotach nie byłaby niczym szczególnym, gdyby nie fakt, że w skład pułku wchodziły wyłącznie kobiety.

Z otchłani piekła w ciszy
Rzucają swe zaklęcia, wybuchową agresją
Rosyjska noc czas lotu doskonaliła
Wizja bez skazy, niewykryte

Dalej i dalej, ich samoloty rosną w siłę
Numer jeden sił powietrznych
Gdzieś na dole szukają wroga
Bombowce w ataku
Nie możesz się ukryć, nie możesz się ruszyć, tylko wytrzymaj
Ich atak był okazały
Jeźdźcy w ciemności
W ciszy nocy wiedźmy dołączają do walki
One nigdy nie chybiają

Płócienne skrzydła śmierci
Przygotuj się na spotkanie swojego przeznaczenia
Nocny pułk bombowców
588

Niewykryte
Niespodziewane
Skrzydła chwały
Opowiadają ich historię
Awiacja, Dewiacja
Niewykryte
Podstęp idealny

Wrogowie tracą grunt pod nogami, wycofują się na sam dźwięk
Śmierć jest w powietrzu
Nagle się pojawia, potwierdza twoje obawy
Uderzenie z jaskini wiedźm
Cel znaleziony, chodźcie wokół, lufy grzmią
Z pola bitwy
Państwa Osi mierzą wysoko
Ojczyzna czeka, pokonajmy ich u bram
Żyjemy by walczyć i latać

Płócienne skrzydła śmierci
Przygotuj się na spotkanie swojego przeznaczenia
Nocny pułk bombowców
588

Niewykryte
Niespodziewane
Skrzydła chwały
Opowiadają ich historię
Awiacja, Dewiacja
Niewykryte
Podstęp idealny

Pod gwiazdami niebios
Nieoczekiwane bohaterki niebios
Wiedźmy do ataku, wiedźmy powracają
Jak pojawią się na horyzoncie
Wiatr będzie szeptał kiedy nadejdą Nocne Wiedźmy!

 

Pamięci poległych pilotek, walczących z niemieckim faszyzmem na kanwie zbliżającej się obchodów 75. rocznicy zwycięstwa nad hitlerowskimi Niemcami

 

Roman Boryczko,

kwiecień 2020

 

 

 

(Visited 19 times, 1 visits today)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*